Nếu rửa tay là làm sạch đôi bàn tay trước bữa ăn, thì rửa cái quyền là làm sạch bàn tay đang nắm giữ quyền lực. Bởi bàn tay không chỉ để cầm nắm, mà còn có thể chỉ huy, kiểm soát, áp đặt; cũng chính bàn tay ấy có thể nâng đỡ, chữa lành và trao ban. Vấn đề không nằm ở bàn tay có sạch hay không, nhưng ở điều gì đang điều khiển bàn tay ấy: lòng kiêu ngạo hay tình yêu, khát vọng thống trị hay ước muốn phục vụ?
Người Pharisêu bận tâm đến đôi tay chưa được thanh tẩy theo tập tục, còn Đức Giêsu nhìn thấy một điều sâu xa hơn: tâm hồn con người. Người ta có thể rửa sạch đôi tay nhiều lần trong ngày mà không một lần tự hỏi mình đang dùng quyền hành để làm gì. Có những bàn tay rất sạch nhưng lại ký những quyết định bất công; có những lời nói nhân danh kỷ luật nhưng làm tổn thương người yếu thế; có những chức vụ mang danh phục vụ nhưng âm thầm nuôi dưỡng đặc quyền. Khi ấy, cái cần được rửa không còn là đôi tay, mà là ý muốn thống trị ẩn sâu trong lòng người.
Rửa cái quyền không có nghĩa là phủ nhận quyền bính. Gia đình cần người có trách nhiệm, xã hội cần người lãnh đạo, Giáo Hội cần những người thi hành sứ vụ. Nhưng quyền bính chỉ thực sự chính đáng khi biết giới hạn chính mình và hướng đến thiện ích của người khác. Quyền lực không được thanh tẩy bằng tình yêu sẽ dễ biến thành áp đặt; quyền lực được thanh tẩy bằng tình yêu sẽ trở thành phục vụ. Một bên đòi người khác cúi đầu để khẳng định vị thế của mình; bên kia sẵn sàng cúi xuống để nâng người khác đứng lên.
Bởi thế, rửa cái quyền trước hết là rửa bàn tay đang nắm chặt, để biết mở ra; rửa bàn tay quen chỉ trỏ, để biết chìa ra; rửa bàn tay chỉ muốn nhận sự kính trọng, để biết trao ban mà không đòi đáp trả. Đó là cuộc hoán cải không diễn ra bên ngoài chậu nước, nhưng trong nơi sâu kín nhất của lương tâm. Người có quyền cần học cách tự hỏi: Tôi đang bảo vệ điều đúng, hay bảo vệ vị trí của mình? Tôi đang sửa dạy người khác vì thiện ích của họ, hay vì không chịu được việc mình bị phản đối? Tôi đang phục vụ cộng đoàn, hay muốn cộng đoàn phục vụ mình?
Trong Tin Mừng, Đức Giêsu không thanh tẩy quyền lực bằng cách giành lấy một quyền lực lớn hơn. Người mặc lấy thân phận tôi tớ, cúi xuống rửa chân cho các môn đệ và cuối cùng trao hiến chính mạng sống mình. Nơi Người, quyền bính đạt đến vẻ đẹp đích thực khi không còn là đặc quyền để được phục vụ, nhưng là tình yêu phục vụ đến cùng.
L.m Giuse Hoàng Kim Toan
