Khốn cho ngươi, hỡi Corozain… hỡi Bethsaiđa… hỡi Capharnaum”, cần nhìn ba nơi này không chỉ như những địa danh, mà như ba cộng đoàn đã sống rất gần Đức Giêsu. Chính sự gần gũi ấy làm cho trách nhiệm của họ lớn hơn.
1. Corozain: một cộng đoàn bình dị nhưng đã được nghe
Corozain (Chorazin) nằm cách Capharnaum khoảng 3 km về phía bắc, trên vùng đồi bazan phía trên hồ Galilê. Đây dường như là một làng Do Thái tương đối nhỏ, sống chủ yếu nhờ nông nghiệp, đặc biệt là trồng lúa mì, cùng với những hoạt động buôn bán địa phương. Các nguồn Do Thái cổ còn nhắc đến chất lượng lúa mì của Corozain.
Điều đáng chú ý là Tin Mừng không kể cụ thể phép lạ nào Đức Giêsu đã làm tại Corozain. Nhưng Đức Giêsu lại nói: “Khốn cho ngươi, hỡi Corozain!”
Điều này cho thấy điều quan trọng không phải là chúng ta còn nhớ được bao nhiêu phép lạ, mà là con người đã được nghe và đã được chứng kiến điều gì nơi Đức Giêsu.
Corozain có thể trở thành hình ảnh của một đời sống rất bình thường: làm ăn, trồng trọt, sinh sống, giữ đạo, sống giữa cộng đoàn. Nhưng chính trong cái bình thường ấy, Đức Giêsu đã hiện diện. Bi kịch là ơn Chúa có thể đi qua một đời người mà người ấy vẫn không thay đổi.
2. Bethsaiđa: nơi của những người đánh cá và các môn đệ
Bethsaiđa nằm ở phía đông bắc hồ Galilê, gần nơi sông Giođan đổ vào hồ. Tên gọi thường được hiểu theo nghĩa liên quan đến “nhà của người đánh cá”. Đây là một cộng đoàn gắn với nghề đánh cá, nông nghiệp và trao đổi hàng hóa. Các cuộc khai quật tại những địa điểm được đề nghị là Bethsaiđa đã phát hiện nhiều dấu tích liên quan đến nghề đánh cá và đời sống thời thế kỷ I. Vị trí chính xác của Bethsaiđa cổ vẫn còn được giới khảo cổ tranh luận.
Đặc biệt, Bethsaiđa là quê của Phêrô, Anrê và Philipphê theo Tin Mừng Gioan (Ga 1,44; 12,21).
Điều này làm cho lời Đức Giêsu càng đáng suy nghĩ. Bethsaiđa không phải là một nơi xa lạ với Tin Mừng. Đức Giêsu đã bước vào chính môi trường của những người dân chài. Từ nơi đây, Người gọi những con người rất bình thường trở thành môn đệ.
Bethsaiđa cũng gắn với những biến cố lớn trong sứ vụ của Đức Giêsu. Tin Mừng kể việc Người chữa lành và những biến cố chung quanh vùng Bethsaiđa; khu vực này cũng gắn với phép lạ hóa bánh ra nhiều.
Vậy mà Đức Giêsu vẫn nói: “Khốn cho ngươi, hỡi Bethsaiđa!”
Có một nghịch lý rất sâu: Có thể sống ngay bên cạnh những người đã gặp Đức Kitô mà chính mình vẫn không gặp Người. Phêrô có thể trở thành môn đệ, Anrê có thể trở thành người loan báo Tin Mừng, Philipphê có thể dẫn Nathanael đến với Đức Giêsu. Nhưng cả một cộng đoàn vẫn có thể chứng kiến những điều ấy mà không để mình được biến đổi.
3. Capharnaum: thành phố được Đức Giêsu chọn làm nơi cư ngụ
Trong ba địa danh, Capharnaum có vị trí đặc biệt nhất. Capharnaum nằm bên bờ phía tây bắc hồ Galilê và trở thành một trong những trung tâm quan trọng trong sứ vụ của Đức Giêsu tại Galilê. Tin Mừng Matthêu nói rằng sau khi rời Nazareth, Đức Giêsu đến cư ngụ tại Capharnaum (Mt 4,13). Nhiều trình thuật Tin Mừng diễn ra tại đây.
Đây là nơi Đức Giêsu giảng dạy trong hội đường; nơi Người chữa người bị thần ô uế ám; chữa nhạc mẫu ông Phêrô; chữa người bại liệt; chữa đầy tớ viên đại đội trưởng; và thực hiện nhiều dấu lạ khác.
Nói cách khác, Capharnaum đã trở thành một nơi đặc biệt của sự hiện diện Đức Giêsu. Nhưng chính ở đây xuất hiện câu hỏi đáng sợ: “Còn ngươi nữa, hỡi Capharnaum, phải chăng ngươi sẽ được nâng cao đến tận trời?”
Tại sao lại “nâng cao đến tận trời”? Không phải vì Capharnaum đã thực sự lên trời, nhưng vì Capharnaum có thể tự hào về vị trí đặc biệt của mình. Họ có Đức Giêsu. Họ nghe Người giảng. Họ thấy Người chữa bệnh. Họ chứng kiến những điều mà nhiều nơi khác không được chứng kiến.
Nhưng được ở gần Chúa không đồng nghĩa với thuộc về Chúa. Và đó chính là điểm Đức Giêsu muốn cảnh báo.
Ba thành phố – ba mức độ gần Chúa
Có thể đọc ba thành này như ba vòng tròn của sự gần gũi: Corozain: nghe và chứng kiến. Bethsaiđa: sống trong vùng hoạt động của Đức Giêsu, có những môn đệ xuất thân từ đây. Capharnaum: trở thành một trung tâm trong chính sứ vụ của Đức Giêsu.
Thế nhưng cả ba đều được cảnh báo. Điều đó cho chúng ta một bài học rất mạnh: Ơn cứu độ không được đo bằng khoảng cách chúng ta ở gần những điều thánh thiêng, nhưng bằng mức độ trái tim chúng ta được biến đổi bởi những điều ấy.
Một người có thể ở rất gần nhà thờ nhưng rất xa Thiên Chúa. Có thể nghe Tin Mừng mỗi ngày nhưng không sống Tin Mừng. Có thể rước lễ nhiều năm nhưng lòng vẫn đầy kiêu ngạo. Có thể biết rất nhiều về Đức Giêsu nhưng chưa thật sự để Đức Giêsu thay đổi mình.
Đó chính là bi kịch của Corozain, Bethsaiđa và Capharnaum. Điều đáng sợ nhất không phải là không nhận được ơn Điều đáng sợ hơn là nhận quá nhiều ơn mà không còn biết mình đang nhận ơn.
Khi ấy, ân sủng dần trở thành điều quen thuộc. Phép lạ trở thành chuyện bình thường. Lời Chúa trở thành những câu đã nghe nhiều lần. Thánh lễ trở thành một thói quen. Và cuối cùng, lòng tự cao khiến con người không còn khả năng kinh ngạc trước Thiên Chúa.
Đôi khi quá quen thuộc mà quên mất chính ta cần sám hối để nhận ơn chữa lành.
L.m Giuse Hoàng Kim Toan