Nhận định về người khác thường mang nhiều yếu tố không chuẩn xác. Ví như xét người khác theo bề ngoài, theo định kiến, dễ dàng xét đoán mà không suy xét… Chúa Giêsu nói: “Các ông xét đoán theo kiểu xác thịt; phần tôi, tôi không xét đoán ai cả” (Ga 8, 15).
Theo nhãn quan của con người, xét đoán “thấy vậy mà không phải vậy” dẫn đến nhiều xét đoán sai lầm và làm tổn thương nhiều đến người bị phán xét.
Theo bề ngoài, để đánh giá người khác. Nhiều kinh nghiệm chỉ ra rất dễ sai lầm và đôi khi qua cách bên ngoài, người ta còn bị lường gạt, lừa đối, bởi đặt niềm tin không đúng chỗ. Hoặc có khi đánh giá sai lầm để xét đoán người khác theo dáng vẻ bề ngoài lấm lét, có nhiều khả nghi.
Có thể chụp mũ người khác bằng ác ý. Thường người xét đoán dựa vào những bằng chứng yếu hoặc mơ hồ, kết án người khác. Đôi khi họ lôi kéo những người đang thù ghét người bị kết án, để có thêm sức mạnh đủ ác để hại người ngay.
Lòng hiềm thù của con người không bao giờ đứng riêng mà thường cấu kết. Trong câu chuyện Philatô kết thân với Hêrôđê khi xét xử Chúa Giêsu trong ngày xử án.
Thiếu lòng nhân từ và bất công khi xét đoán người khác. Có rất nhiều lý do đôi khi theo phe cánh, hùa theo sự bất công để chứng minh bản thân vô tội. Giống như cách “ném đá người khác để chứng minh mình vô tội”.
“Anh em đừng có rập theo đời này, nhưng hãy cải biến con người anh em bằng cách đổi mới tâm thần, hầu có thể nhận ra đâu là ý Thiên Chúa: cái gì là tốt, cái gì đẹp lòng Chúa, cái gì hoàn hảo”. (Rm 12, 2)
L.m Giuse Hoàng Kim Toan