Tử đạo ngày nay: là sống đạo

Chúa Nhật XXXIII – TN – A
Tử đạo ngày nay: là sống đạo

Vào thứ Hai cuối cùng của tháng 5 hằng năm, Hợp chúng quốc Hoa Kỳ có tổ chức một ngày lễ liên bang với tên gọi là Memorial Day. Mục đích của ngày lễ này là để “Tưởng niệm và tri ân các quân nhân Hoa Kỳ đã hy sinh trong khi phục vụ trong quân đội.”

Các hoạt động trong ngày lễ gồm có: “Người dân đến đặt hoa, vòng hoa hoặc cờ Mỹ tại các nghĩa trang quân đội và đài tưởng niệm (tiêu biểu như Nghĩa trang Quốc gia Arlington). Lá cờ Mỹ được kéo lên nửa cột đến tận trưa, sau đó được kéo lên cao đến hết ngày. Cả nước thường dành một phút mặc niệm lúc 3 giờ chiều (National Moment of Remembrance).” (nguồn: Wikipedia).

Vâng, tưởng-niệm-và-tri-ân, đó là truyền thống và đạo lý tốt đẹp được hun đúc qua hàng nghìn năm lịch sử của bất cứ dân tộc nào. Giáo Hội Công Giáo cũng không là ngoại lệ. Giáo Hội Công Giáo, theo truyền thống và đạo lý, cũng dành riêng ngày Chúa Nhật thứ 33 hằng năm, để tưởng-niệm-và-tri-ân các thánh tử đạo Việt Nam.

Các thánh tử đạo Việt Nam là ai? Thưa, đó là những người tin vào Chúa Giêsu, trung thành theo Chúa Giêsu, sẵn sàng chịu bắt bớ tù đày, chịu nhiều hình phạt khắc nghiệt, dẫu cho đó là cái chết, vẫn không từ bỏ niềm tin của mình.

Lịch sử Giáo Hội Việt Nam cho biết, có khoảng vài trăm ngàn vị tử đạo, kéo dài qua các triều đại: vua Lê - chúa Trịnh, Cảnh Thịnh. Về triều nhà Nguyễn thì bởi: các vua Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức.

Có rất nhiều hình phạt dành cho những vị tử đạo. Nào là gông cùm, xiềng xích, nhốt trong cũi, đánh đòn, bỏ đói. Nặng hơn thì voi dầy, đóng đinh vào ván rồi đem phơi nắng. Tàn bạo hơn thì xử trảm, xử giảo (thắt cổ) hoặc thiêu sống.

Ác liệt nhất là bị xử lăng trì (một hình thức phân thây ra từng mảnh) hay bá đao (bị xẻo từng mảnh thịt)… cho tới chết, đúng như tác giả thư gửi tín hữu Do Thái mô tả: “Có những người phải chịu nhạo cười và roi vọt, hơn nữa còn bị xiềng xích, và bỏ tù, họ bị ném đá, bị cưa đôi, bị chết vì gươm…” (x.Dt 11, 36-37).

Trong số vài trăm ngàn vị tử đạo, có 117 vị đã được Đức Giáo Hoàng Gio-an Phao-lô II tuyên thánh vào ngày 19/06/1988, và ngài An-rê Phú Yên được tôn chân phước vào ngày 5/3/2000.

Cuộc đời của các thánh tử đạo là một cuộc đời của chứng từ, của một hành trình sống kết hợp với ân sủng của Chúa, cho tới khi “phải” làm chứng cho Chúa bằng chính “máu đào” của mình.

Một trăm mười tám vị tử đạo, là một trăm mười tám cách chết khác nhau. Nhưng, cuộc sống các ngài lại có một mẫu số chung, đó là, phảng phất lòng bao dung và tình yêu thương.

Lòng bao dung và tình yêu thương của các thánh tử đạo đã tạo ra một môi trường sống “thân ái”, thân ái không chỉ với những người đồng đạo, mà còn với ngay cả những người có nhiệm vụ bắt bớ quý ngài.

Linh mục Vũ Bá Loan như điển hình. Chuyện được ghi lại rằng: “Linh mục Vũ Bá Loan, niên trưởng 84 tuổi, được mọi người kính trọng gọi bằng cụ, (khi bị bắt) ngài không bị đòn đánh, và trong ngày xử, mười lý hình bỏ đao chạy trốn, đến người thứ mười một, (anh ta) đã lịch sự xin phép: Việc vua truyền cháu phải làm, xin cụ xá lỗi cho. Cháu sẽ cố giúp cụ chết êm ái. Khi về trời cụ nhớ đến cháu” (nguồn: Hành Trình Ân Phúc – trang 240).

Tiếp đến là ba vị: linh mục Gioan Đạt, thừa sai Gagelin Kính và linh mục Đặng Đình Viên.

Chuyện kể rằng: linh mục Gioan Đạt, khi ngài vừa dâng lễ xong thì quân lính vây bắt. Cha đã chạy thoát, nhưng vì để quên áo lễ, cha thấy quân lính tra tấn gia chủ nên ra nộp mạng và nói: “Vẫn biết tôi có thể thoát, nhưng như thế anh chị em sẽ bị khổ nhiều”. Anh-chị-em-sẽ-bị-khổ-nhiều, thế nên, Linh mục Gio-an Đạt đã sẵn sàng thực thi lời truyền dạy của Chúa Giê-su, lời truyền dạy, rằng: “không có tình yêu nào cao quý hơn tình yêu, người liều mạng sống vì người mình yêu”.

Với thừa sai Gagelin Kính ư! Vâng, ngài đã viết thư xin phép giám mục cho mình ra trình diện để tín hữu Bình Định được bình an.

Còn linh mục Đặng Đình Viên thì sao? Thưa, cha đã trốn an toàn trong vườn mía dày đặc, nhưng khi thấy quân lính đánh đập tra khảo con của chủ nhà, cha cũng tự động ra thế mạng. (trích: Chân dung các thánh tử đạo Việt Nam - Lm PX. Đào Trung Hiệu. OP).

Cuối cùng, đó là “lòng tôn sùng Đức Maria của các thánh tử đạo”. Linh mục Federich Tế, tự nhận là con điên của Đức Maria. Khi dừng bước ở Macao đợi tàu đến Việt Nam, ngài đã cầu nguyện: “Lạy Thánh Mẫu cao vời nhân ái. Tấm lòng con điên dại đáng thương. Ngày đêm nung nấu can trường. Lòng bao la Mẹ đâu phương đáp đền”. (sđd – trg 251).

Và, cảm động thay, khi hai linh mục Gia và Liêm từ trại tù ra pháp trường đã hát vang lời kinh Salve Regina (Lạy Nữ Vương): “Mẹ nhân lành, làm cho chúng con được sống được vui được cậy… Xin cho chúng con được thấy Đức Giê-su con lòng Mẹ…” (sđd - trg 253).

Chỉ là phàm nhân yếu đuối, nhờ đâu mà các vị có sức chịu đựng, chịu đựng cho đến chết? Thưa, đó là “nhờ đức tin”, cùng với “Ơn của Chúa” các ngài đã vượt thắng được sự sợ hãi, tù đày, chết chóc, để trở thành những vị tử vì đạo.

Chúng ta có thể kết luận rằng: các thánh tử đạo đã “tử đạo” bằng chính cách “sống đạo”, sống trung thành lời Chúa truyền dạy: “Không ai có thể làm tôi hai chủ, vì hoặc sẽ ghét chủ này mà yêu chủ kia, hoặc sẽ gắn bó chủ này mà khinh dể chủ nọ.” (x.Mt 6, 24).

**
Hơn hai ngàn năm đã trôi qua, điều đã được Đức Giêsu tiên báo trong những ngày Ngài còn tại thế, rằng: “Anh em hãy coi chừng… người ta sẽ nộp anh em, khiến anh em phải khốn quẫn, và người ta sẽ giết anh em; anh em sẽ bị mọi dân tộc thù ghét vì danh Thầy”, nay vẫn tiếp tục xảy ra, nơi này nơi khác, cách này cách khác. Nigeria như điển hình.

“Theo các báo cáo từ các tổ chức nhân quyền và Giáo hội (như Hiệp hội Quốc tế về Quyền Tự do Dân sự và Pháp quyền hay các thống kê tổng hợp), hàng chục ngàn Kitô hữu đã bị sát hại tại Nigeria trong hơn một thập kỷ qua, ước tính hơn 50.000 người từ khoảng năm 2009–2023 trở lại đây”.

Ở Trung Hoa lục địa… tại đây, chiến dịch tháo dỡ thánh giá là một trong những động thái kiểm soát tôn giáo gây chú ý lớn.

Chiến dịch bắt đầu rầm rộ tập trung nhiều nhất tại tỉnh Chiết Giang (đặc biệt là Ôn Châu – nơi có đông tín đồ Kitô giáo). Các báo cáo nhân quyền và truyền thông quốc tế ghi nhận đã có hơn 1.200 đến 1.500 thánh giá bị tháo dỡ hoặc phá hủy tại khu vực này. Sau Chiết Giang, các chiến dịch tương tự tiếp tục diễn ra rải rác hoặc theo các đợt cao điểm tại nhiều tỉnh thành khác như: An Huy, Hà Nam, Giang Tây, Sơn Đông. (nguồn: internet).

Sự bách hại vẫn còn xảy ra, cho đến ngày tận thế. Đừng quên, Đức Giêsu đã chẳng nói rằng: “Kìa Sa-tan đã xin được sàng anh em như người ta sàng gạo”, đó sao!

Chúng ta hãy cầu nguyện cho các Kitô hữu Nigeria. Chúng ta cũng hãy cầu nguyện cho chính chúng ta.

Bởi vì, ngày nay, có thể chúng ta không phải chịu cảnh “máu đổ đầu rơi”. Có thể chúng ta không buộc phải phá nhà thờ. Nhưng có thể chúng ta bị “sàng sảy” bởi những lời dụ dỗ mật ngọt rằng thì-là-mà cứ xây nhà thờ cho lớn, cho đẹp. Và rằng, cứ tổ chức những lễ Noel cho “hoành tráng”, nhưng cuối cùng những buổi lễ đó chẳng khác gì những lễ hội dân gian… theo “thói đời”.

Chúng ta không bị “phân thây”, nhưng có thể chúng ta sẽ bị “phân thân”, vừa làm tôi Thiên Chúa, vừa làm tôi thế gian. Vừa làm tôi Thiên Chúa, vừa làm tôi thế gian, có khác gì một người “hâm hẩm chẳng nóng, chẳng lạnh!” Hâm hẩm chẳng nóng, chẳng lạnh… “(Chúa) mửa ra!” (Kh 3, 16).

Thế nên, hãy cầu nguyện cho chính mình, để biết: Tử Đạo hôm nay, đó là “Sống Đạo”. Là “sống” trung thành nhiệm vụ Chúa giao.

Đức Giê-su, qua ”dụ ngôn những yến bạc” - Ngài đã gọi: người sống trung thành nhiệm vụ Chúa giao, là người đầy tớ tài giỏi. Vâng, dụ ngôn này được ghi lại trong Tin Mừng thánh Mát-thêu. (x.Mt 25, 14-30).

 ***
Dụ ngôn được kể rằng: “Có người kia sắp đi xa, liền gọi đầy tớ đến mà giao phó của cải mình cho họ.”

Khi những người đầy tớ đến, “ông cho người này năm yến, người kia hai yến, người khác nữa một yến, tùy khả năng riêng mỗi người.” Sau đó, “ông ra đi”.

Chủ ra đi. Chuyện kể tiếp rằng: “Lập tức, người đã lãnh năm yến lấy số tiền ấy đi làm ăn buôn bán, và gây lời được năm yến khác.” Cũng vậy, “người đã lãnh hai yến gây lời được hai yến khác.” Riêng người đã lãnh một yến, anh ta “đào lỗ chôn giấu số bạc của chủ.”

Sau một thời gian lâu dài, thì ông chủ về. Ông về và ông đến, “đến tính sổ với các đầy tớ và thanh toán sổ sách với họ.”

Người đầu tiên gặp ông chủ, là người đã lãnh nhận năm yến. Anh ta đến đưa năm yến khác, và nói: “Thưa ông chủ, ông đã giao cho tôi năm yến, tôi đã gây lời được năm yến khác đây.”

Tiếp đến, “người đã lãnh hai yến cũng tiến lại và nói: Thưa ông chủ, ông đã giao cho tôi hai yến, tôi đã gây lời được hai yến khác đây.”

Sau khi nghe hai vị đầy tớ này tường trình “thành quả lao động” của mình, ông chủ cất tiếng khen ngay: “Khá lắm! hỡi đầy tớ tài giỏi và trung thành! Được giao ít mà anh đã trung thành, thì tôi sẽ giao nhiều cho anh. Hãy vào mà hưởng niềm vui của chủ anh.” (x.Mt 25, 23).

Cuối cùng là người lãnh một yến. Anh này nói gì nhỉ! Thưa, anh ta nói: “Thưa ông chủ, tôi biết ông là người hà khắc, gặt chỗ không gieo, thu nơi không vãi. Vì thế, tôi đâm sợ, mới đem chôn giấu yến bạc của ông dưới đất. Của ông đây, ông cầm lấy.”

Của-ông-đây, ông-cầm-lấy. Tất nhiên là vậy. Thế nhưng, có ai bỏ tiền đầu tư lại không mong muốn có lời! Do vậy, với người lãnh một yến, ông chủ đã có lời phê phán một cách gay gắt với anh ta rằng: “Hỡi đầy tớ tồi tệ và biếng nhác! Anh đã biết tôi gặt chỗ không gieo, thu nơi không vãi, thì đáng lý anh phải gửi số bạc của tôi vào ngân hàng, để khi tôi đến, tôi thu được cả vốn lẫn lời chứ!”

Thật đáng tiếc cho người lãnh một yến, vì đã sai lầm khi nhận định về ông chủ của mình. Sự sai lầm đó đã đem đến cho anh ta nhiều hậu quả nghiệt ngã.

Hậu quả thứ nhất, đó là, ông chủ ra lệnh “lấy yến bạc khỏi tay (anh ta) mà đưa cho người đã có mười yến.” Hậu quả thứ hai, đó là, ông chủ ra lệnh: “Hãy quăng nó ra chỗ tối tăm bên ngoài: ở đó, sẽ phải khóc lóc nghiến răng.”

****
Giải thích dụ ngôn, một số nhà chú giải Kinh Thánh cho rằng: Ông chủ chính là Thiên Chúa. Những người đầy tớ chính là chúng ta.

Năm yến, hai yến, một yến đó là tài năng, khả năng, năng lực v.v… Nói cách khác, đó chính là “ân sủng” Chúa ban.
Ân sủng Chúa ban có thể là chức vụ Giám Mục, Linh Mục, Tu sĩ. Ân sủng Chúa ban có thể là thiên chức làm vợ, làm chồng, làm cha, làm mẹ. Ân sủng Chúa ban có thể là một bác sĩ, là một kỹ sư, là một nhà giáo, v.v…

Chúa ban… chúng ta sẽ nhận! Vâng, hãy nhận và đừng phân bì rằng thì-là-mà sao Chúa ban cho con có một yến!

Chia sẻ về việc người nhận được năm nén, hay hai nén, hoặc một nén, Lm. Charles E. Miller, có lời khuyên, rằng: “Tốt hơn là ta nên làm điều gì đúng, chứ không phải điều mình muốn. Từ (câu chuyện dụ ngôn), có thể rút ra một bài học là ta phải sẵn lòng làm những gì đúng dưới mắt Thiên Chúa, có nghĩa không nhất thiết là những điều to tát cho Ngài, mà bất cứ gì Ngài đòi hỏi nơi chúng ta”.

Do vậy, đừng thoái thác nếu Thiên Chúa ban cho chúng ta thiên chức làm chồng hay làm vợ, làm cha hay làm mẹ. Với thiên chức này, để được gọi là người “đầy tớ tài giỏi và trung thành”, chúng ta hãy giữ lời Chúa truyền dạy: “Sự gì Thiên Chúa đã kết hợp, loài người không được phân ly.” (Mt 19, 6).

Nếu Thiên Chúa ban cho chúng ta thiên chức làm linh mục, tu sĩ. Với thiên chức này, để được gọi là người “đầy tớ tài giỏi và trung thành”, chúng ta đừng ”tra tay cầm cày mà còn ngoái lại đàng sau”. Ngoái lại đàng sau, chẳng may “hồn lỡ sa vào đôi mắt em” - đôi mắt mỹ nhân nào đó, thì mất cả vốn lẫn lời… đầy hối tiếc!

Có thể Thiên Chúa trao cho ta thiên chức là một bác sĩ, là một lương y. Vâng, cũng hãy nhận. Và, đừng quên lời thề Hypocrat: “…Người yếu đau, bệnh tật phải cứu chữa tận tình, không tư lợi cho mình, luôn đề cao y đức.” Nói theo ngôn ngữ ngày nay: “lương y như từ mẫu”.

Như vậy, vấn đề nhận được năm nén, hay hai nén, hoặc một nén, không quan trọng. Quan trọng là chúng ta có thu-được-cả-vốn-lẫn-lời, hay không! Quan trọng là, ân sủng Chúa ban, chúng ta có sinh nhiều hoa trái? Vâng, phải sinh nhiều hoa trái, những hoa trái “bác ái, nhẫn nhục, nhân hậu, từ tâm, trung tín, hiền hòa, tiết độ”, điều đó chứng minh chúng ta là những Ki-tô hữu thật sự “sống đạo”.

Thật sự sống đạo suốt một đời người, tất nhiên, còn khó hơn chịu một cú “chém” để trở thành người “tử đạo”. Vì thế, đừng ngạc nhiên khi có người nói: Tử đạo ngày nay “là sống đạo”.

Petrus.tran