MẤT DÊ

MẤT DÊ

Người láng giềng nhà Dương Chu mất một con dê, đã sai hết cả người nhà đi tìm, lại sang nói với Dương Chu mượn một người đầy tớ đi tìm hộ.

Dương Chu nói: Sao mất có một con dê mà cho những bao nhiêu người đi tìm?

- Người láng giềng đáp: Vì đường có lắm ngã ba.
Khi những người tìm dê đã về, Dương Chu hỏi:

Có tìm thấy dê không?

- Người láng giềng nói:

- Không.

- Sao lại không tìm thấy?

- Tại đường đã lắm ngã ba, theo các ngã ba đi một chốc lại có nhiều ngã ba khác. Thành không biết đi vào đường nào để tìm thấy dê, phải chịu về không cả.

Ấy đường cái, chỉ vì lắm ngã ba mà dê mất không tìm thấy. Người đi học cũng vậy, chỉ vì dễ mê muội, mà mất cả lương tâm.

LIỆT TỬ

GIẢI NGHĨA

- Dương Chu: người thời Chiến quốc xướng lên học thuyết "Vị ngã" trái lại với học thuyết "Kiêm ái" của Mặc Tử.

- Ngã ba: chỗ con đường đi ra ba ngả khác nhau.

- Lương tâm: lòng lành giời phú cho người ta, tự nhiên như thế.

NHỜI BÀN

Người đi học mà cứ tìm tòi vơ vét cái gì cũng tham muốn biết cả, thì không bao giờ học cho thực đến nơi đến chốn được! Vì cái tâm con người có một, cái sức hoạt động của người cũng có hạn, nếu phân tâm ra nhiều nơi, dùng sự hoạt động vào nhiều việc, tuy rằng học nhiều, biết nhiều thật, nhưng chẳng qua chỉ choèn choèn trên mặt, gọi là biết qua loa ít chút thôi. Sao cho bằng chỉ chuyên tâm học về một mặt nào, mà học cho đến kỳ cùng, thì sự học, sự biết mới thực là chắc chắn sâu sa và có giá trị vậy. Sự học cũng như nhiều sự khác vẫn “qui hồ tinh" hơn là "qui hồ đa".
 

Cổ Học Tinh Hoa - Nguyễn Văn Ngọc và Trần Lê Nhân biên soạn
theo bản in của Vĩnh Hưng Long Thư Quán xuất bản năm 1928

NHỜI BÌNH

Tìm dê mà lắm ngã ba, khác gì TTC đi tìm tên tham nhũng?!!!

Đời người có lắm ngã ba.

Đứng trước bất cứ ngã ba nào, hãy cứ an nhiên mà lựa chọn, dù cho quyết định đó có thể không đạt mục đích, nhưng bất kỳ lựa chọn nào cũng đều có lý do riêng của nó. Hãy tin là thế!

Không có lựa chọn sai, chỉ có lựa chọn chưa phù hợp.

Nếu cuộc đời này chỉ có một đường thẳng, không có ngã ba đường để lựa chọn, thì có chi thú vị? Bởi vậy, cứ mạnh mẽ bước đi trên con đường bạn đã chọn, dù sau đó, có thể bạn sẽ lại phải tiếp tục rẽ sang con đường khác.

(xin gửi thêm Nhời Bình qua email: binhbalme@gmail.com)