Bảo trì bức bích họa "Cuộc Phán xét cuối cùng"

Công việc làm sạch do Phòng Phục chế Tranh và Gỗ của Bảo tàng Vatican đảm nhiệm. Các chuyên gia sẽ làm việc phía sau một màn hình độ phân giải cao, cho phép khách tham quan vẫn chiêm ngưỡng toàn bộ bức bích họa trong khi quá trình bảo dưỡng diễn ra.

Theo bà Barbara Jatta, Giám đốc Bảo tàng Vatican, đây là đợt can thiệp đặc biệt đầu tiên kể từ lần đại trùng tu kết thúc năm 1994 dưới sự giám sát của Carlo Pietrangeli và do chuyên gia Gianluigi Colalucci thực hiện. Bà nhấn mạnh việc bảo dưỡng định kỳ là cần thiết trước áp lực môi trường và lượng khách tham quan rất lớn mỗi ngày.

Bức họa “Cuộc Phán xét cuối cùng” được Đức Giáo hoàng Clemente VII đặt vẽ năm 1533 và được tiếp tục dưới triều Đức Giáo hoàng Phaolô III, người trao cho thiên tài Michelangelo toàn quyền tập trung vào dự án. Tác phẩm rộng khoảng 180 m² với 391 nhân vật, hoàn thành năm 1541, từng khiến, như lời Giorgio Vasari, “cả Roma tràn ngập sự kinh ngạc và ngưỡng mộ”.

Theo các chuyên gia, lớp mờ trắng do vi hạt trong không khí tích tụ lâu năm đã làm giảm độ tương phản sáng – tối và làm đồng đều màu sắc. Việc làm sạch lần này nhằm khôi phục trọn vẹn chiều sâu thị giác và sức mạnh biểu cảm mà Michelangelo đã chủ ý, qua đó mang lại cho công chúng cảm giác kinh ngạc mới mẻ, ba thập kỷ sau cuộc đại trùng tu của thế kỷ XX.

Sau đợt trùng tu do Gianluigi Colalucci thực hiện, vốn đánh dấu bước ngoặt trong việc hiểu rõ bảng màu của Michelangelo, các bức họa tại Nhà nguyện Sistine đã được Bảo tàng Vatican theo dõi và nghiên cứu thường xuyên để đánh giá tình trạng bảo tồn trước lượng khách tham quan đông đảo mỗi ngày. Từ đó, Phòng Phục chế triển khai chương trình bảo dưỡng phòng ngừa cho toàn bộ hệ thống trang trí, tập trung loại bỏ các lớp lắng đọng tích tụ theo thời gian nhằm bảo vệ bề mặt bích họa.

Trong nhiều năm, các công việc – chủ yếu tiến hành vào ban đêm bằng giàn nâng di động – lần lượt tập trung vào các bức tường có tác phẩm của Michelangelo, loạt chân dung các giáo hoàng và các cảnh lớn thế kỷ XV. Trước đây chưa được bảo trì, bức “Cuộc Phán xét Cuối cùng” nay được đưa vào chiến dịch riêng do xuất hiện lớp mờ trắng từ các vi hạt trong không khí, làm giảm tương phản sáng – tối và độ phong phú màu sắc.

Việc lắp đặt giàn giáo bao phủ toàn bộ bề mặt cho phép loại bỏ các lớp này, khôi phục trọn vẹn chất lượng màu sắc và ánh sáng mà Michelangelo mong muốn, đồng thời tái hiện sự kỳ diệu của cuộc đại trùng tu cách đây khoảng 30 năm, với sự hỗ trợ của nhiều bộ phận chuyên môn và Hội những người bảo trợ nghệ thuật của Bảo tàng Vatican.